روزگاری تعریف کاملاً سنتی و واضحی از سرمایه‌گذاری وجود داشت. شرکت‌های بزرگ سرمایه‌گذاری مسئول تامین و تزریق سرمایه به پروژه های نام آشنایی مانند فیس بوک، توییتر و لینکدین بودند و به اجرای این ایده‌ها کمک کرده‌اند. این شرکت‌ها میلیون‌ها دلار در مقیاس‌های بسیار بزرگ به این کمپانی‌ها تزریق کرده‌اند و طبق توافق بنا بوده است تا ۱۰ سال، از صاحبان سهام ۱۰۰۰ برابر بازپرداخت دریافت کنند.

انفجار استارتاپ‌ها در دهه گذشته مسیر سرمایه گذاری را تغییر داده است، بطوریکه قرارداد های بزرگ و موفقیت آمیز در شرکت هایی مانند Airbnb ، Lyft و Uber هم اتفاق افتاده است، اما تعداد بسیار زیاد و متنوعی از استارت‌آپ‌ها در سراسر ایالات متحده و جهان وجود دارد که این تعداد هر روزه رو به افزایش است. همچنین به طور ویژه ، هجوم زیادی از استارت‌آپ‌ها در سانفرانسیسکو و دره سیلیکون (Silicon Valley) رخ داده است؛ یعنی همان جایی که حضور سرمایه‌گذاران (VC) در آن باید با استراتژی و مدیریت ریسک انجام شود.

غالباً در دهه گذشته ، شما می‌توانستید به عنوان بنیان‌گذار استارتاپ در هرجای دیگر سرمایه خود را کسب و جمع‌آوری کنید و سپس در یک پروژه بدون ریسک سرمایه‌گذاری کنید، مثل پروژه‌هایی که هنوز الگوهای بالا دستی سرمایه گذاری و عواقب آن را به درستی درک نکرده‌اند. این سرمایه‌گذاران می‌خواستند صرفا به کسب و کار های نوپا با هدف مال اندوزی بپردازند و به سایر جنبه‌های آن اهمیت نمی‌دادند. اگر از کالیفرنیا فاصله بگیرید و به مرور به سمت شرق بروید، احساس خواهید کرد که به تدریج شرایط سرمایه‌گذاری از نیویورک تا لندن و همینطور در ادامه تا اروپا بدتر می‌شود. در بسیاری از مناطق ، تهیه بودجه به هیچ وجه با همان مدلی که در «سیلیکون ولی» ممکن بود، انجام نمی‌شود و الگوهای کاملا متفاوتی وجود دارد. به همین دلیل است که ” سیلیکون ولی ” امروزه در زمینه استارتاپ‌ها و سرمایه‌گذاری اینقدر مشهور است.

همچنین بخوانید: اشتباهات متدوال در سرمایه‌پذیری


اوج دوره سرمایه‌گذاری

دره سیلیکون همچنان به سبب نوآوری‌های کمپانی‌های درون آن شناخته می شود، اما اکنون سانفرانسیسکو در حال تبدیل شدن به کانون استارتاپ‌ها ، سرمایه‌داران و سرمایه‌گذاری شده است. بسیاری از VC ها دفاتر یا خانه های خود را در گوشه های سنگی سیلیکون ولی یا در جاده‌های معروف آن قرار داده‌اند. اما دفاتر جدیدی را در شهر سانفرانسیسکو نیز باز کرده‌اند تا از سایرین عقب نیفتند و تغییرات رو به جلوی خود را نشان دهند.

کمپانی‌های توییتر ، Uber و Lyft تصمیم گرفتند به جای مستقر شدن در دره سیلیکون (بر خلاف برخی شرکت های دیگر مثل فیس بوک و گوگل)، دفاتر خود را در این شهر برپا کنند. افزایش استارتاپ‌ها در سراسر جهان و انتقال آنها به سان‌فرانسیسکو ، افزایش تنوع و رشد در حوزه فناوری و افزایش چشمگیر بودجه ها و سرمایه‌گذاران، باعث شد تا مدل‌ها و الگو‌های سرمایه‌گذاری و همچنین خود شهر شروع به تغییرات اساسی کنند.

اما امروزه شرکت‌های نوپا یا استارتاپی می‌توانند راحت‌تر بودجه دریافت کنند، چرا که کسب و عرضه‌ی سرمایه رشد قابل توجهی داشته است. به مرور تعداد بیشتری از سرمایه‌گذاران و مدل‌های جدیدی از سرمایه‌گذاری ظهور یافتند، از جمله شتاب دهنده‌ها (accelerators)، انکوباتورها  (incubators)، سرمایه‌گذاران فرشته (angels, angel networks) و انواع مختلفی از سرمایه‌گذاری‌های نوین دیگر.

از بسیاری جهات این خدمات و محصولات جدید، رشد فناوری را تسریع می‌کنند به همین دلیل عطش سرمایه‌گذاری در این حوزه‌ها بالا رفته و مدل‌های جدیدی از آن ارائه شد؛ همچنین با پیشرفت سانفرانسیسکو، این شهر به جایی بسیار گران قیمت و البته دارای محدودیت برای بسیاری از افراد و مشاغل تبدیل شد. اما بنیان‌گذاران استارتاپ‌ها، به عنوان کارآفرینان، راهی پیدا کردند که در آن فعالیت خود را ادامه دهند، چه با بودجه و چه از طرق دیگر. در حقیقت سازوکارهای تأمین مالی برای استارتاپ ها چنان زیاد و متنوع شده است که ممکن است بودجه‌ی سرمایه‌گذاری شده برای بسیاری از شرکت‌ها از طرقی به جز روش های اشاره شده تامین شده باشد.

در گذشته اعتبار شروع به کار در شمال کالیفرنیا و اعتماد به آن، به اندازه‌ای که در بازارهای اطراف ساحل شرقی یا کالیفرنیای جنوبی وجود داشت، بالا نبود. معمولاً فقط یک تیم قدرتمند، یک برنامه کاملاً دقیق با جزئیات ، استفاده از فناوری‌های جدید و بهره‌مندی از سرمایه‌گذاران با تجربه می‌توانست مجموعه را به موفقیت برساند و آنها را مجاب به شروع فعالیت کند ولی خیلی زود ورق برگشت.

تکامل ها و انقلاب‌های ابتدایی

همواره مدل‌های سرمایه‌گذاری، چهره‌های متنوعی داشته‌اند. AngelList  و FundersClub به عنوان یک ایده‌ی نو، بهره بردن از ساختار صندوق سرمایه‌گذاری را پیشنهاد دادند. در این روش، این صندوق‌ها توسط سرمایه‌گذاران عمومی که در آن سرمایه تزریق می‌کردند، مورد استفاده استارتاپ ها قرار می‌گرفتند تا بتوانند رشد خود را ادامه دهند. البته که تصمیم گیری برای واریز کردن پول به استارتاپ ها کاملا ریزبینانه و با دقت توسط مجمع اصلی انجام می‌گرفت.

در آن زمان ، افزایش بودجه برای یک شرکت خصوصی عملا محدودیت‌های قانونی خود را داشت. بدون مجوز مناسب ، جمع آوری کمک مالی برای سهام غیرقانونی بود. Kickstarter  با فراخوان دادن کمکهای سرمایه‌گذاری و تخصیص هدایا و پاداش به افراد، راه خود را پیدا کرد و آنها را ترغیب به سرمایه‌گذاری و سرمایه‌پذیری کرد. در واقع این یک پیشرفت بزرگ بود و دموکراتیک سازی سرمایه‌گذاری های استارتاپ‌ها در حال به وقوع پیوستن بود. تقریباً نه تنها هر کسی می‌توانست سرمایه‌گذاری انجام دهد، بلکه می‌توانست یک سندیکا از سرمایه‌گذاران تشکیل دهد که پیگیری معاملات جذاب را انجام دهند.

انقلاب در سرمایه‌گذاری شروع می‌شود

انقلاب سرمایه‌گذاران آرام آرام شروع شد. این کار با چند دسته افراد آغاز شد؛ بنیان‌گذاران استارتاپی که به سانفرانسیسکو نقل مکان کرده بودند و مأیوس شده بودند،ثروتمندانی که از کار افتاده بودند یا آنهایی که شهر را ترک کرده و یا آنها که اصلا از مدل سنتی VC خسته شده بودند. بسیاری از این سرمایه‌داران، بودجه اولیه خود را تامین، کسب و جمع‌آوری کرده بودند، به سرعت در حال رشد بودند و صرفا نیاز به مدل بهتری داشتند.

در سوی دیگر نیز بسیاری از بنیان‌گذاران استارتاپ‌ها که می خواستند هنوز هم شرکتهای موفق فناوری را در داخل و خارج از سانفرانسیسکو بسازند، خواستار شرایط جدیدی بودند و از سرمایه‌گذاری سنتی خودداری می‌کردند. آنها می‌خواستند به طور طبیعی درآمدهای سالم ایجاد کنند. آنها می خواستند مالکیت سازمان خود را حفظ کنند و مثل روش‌های قبلی، بخش زیادی از مالکیت شرکت خود را صرفا برای تامین سرمایه به سرمایه‌گذاران واگذار نکنند. آنها می خواستند اختیاری برای مالکیت کسب و کار خود داشته باشند و سهام خود را به قیمتی پایین در اختیار افراد مختلف قرار ندهند. در واقع آنها بیش از همه‌چیز انعطاف پذیری و انصاف می‌خواستند.

پس نوبت رسید به شرکت های نوین که اینگونه ارائه خدمات می‌کردند. Tuft And Needle یکی از بزرگترین آنها بود. مسئولین این شرکت، در ابتدا سرمایه‌گذاری سنتی را در نظر گرفته بودند اما در نهایت با ساختن یک تجارت هوشمند و سودآور موفق شدند سرمایه‌گذارانی را جذب کنند که به روش جدید عمل کرده و نه تنها تامین بودجه داشته باشند، بلکه ادعایی برای مالکیت کمپانی نداشته باشند و توافق را به نحو دیگری انجام دهند. Buffer یکی دیگر از این گروه‌ها بود که با ۸۲ کارمند ادامه داد و بسیار سودآور بود تا جاییکه ۷۵۰۰۰ مشتری را برای خود دست و پا کرد. بسیاری از استارتاپ‌های دیگر نیز اقدام به چنین کاری کردند و سرمایه‌گذاران را مجبور به تبعیت کردند. حالا این کمپانی‌ها بودند که شرایط را تعیین می‌کردند.

سرمایه‌گذاران، بدعت‌گذار می شوند

در اوج این فشار حاصل از پس زدن سرمایه‌گذاری های سنتی که روی سرمایه‌گذاران بود، کمپانی‌ها با منویی متنوع از انواع سرمایه‌گذاری روبرو بودند و عرصه برای VCها به تنگ آمده بود.

یکی از اولین مبتکران در مدل جدید سرمایه‌گذاری Indie.vc بود. آن ها نسخه های مختلف صندوق خود را با سه مدل سرمایه‌گذاری مختلف آزمایش کردند. در حال حاضر، این سبک به عنوان یک برنامه ۱۲ ماهه شناخته می‌شود که در ازای تزریق سرمایه، مقداری از سود ناخالص شرکت را به آنها اختصاص می‌دهد. Bryce Roberts بنیانگذار Indie.vc مدل خود را کارآفرینی بدون مجوز می‌نامد، مدلی میانی بین هر دو سیستم سنتی و جدید.

یکی دیگر از مبتکران اولیه با مدلی مشابه Earnest Capital است که توافقنامه اشتراکی را ایجاد کرد. همچنین مدلی به نام  SEALو یا SEA (به خاطر کوتاه بودن آن) ، یک نوع سرمایه‌گذاری که بر اساس ترکیبی از حقوق صاحبان سهام و پرداخت‌های نقدی سالانه ساخته شده است را پایه‌ریزی کرد.

تایلر ترینگا، بنیانگذار Earnest Capital توضیح می‌دهد: “درآمد درواقع موضوعی مشترک با سهام است و این دو کنار هم هستند ” و تنها درصدی از ” سود ” پس از پرداخت به موسسین و مالکان کمپانی، به سرمایه‌گذار پرداخت خواهد شد.

مدل‌های سرمایه‌گذاری جایگزین  VC در سطح بین المللی و فراتر از اروپا و آمریکا نیز به مرور گسترش یافتند، چرا که دنیا هم به سمت استفاده از روش‌های جدید سرمایه‌گذاری کشیده شد و نیاز به مدل‌های جایگزین احساس می‌شد. یکی از اولین نمونه‌ها Pick & Shovel Ventures در استرالیا است که نحوه کار آنها اینطور بود که با مؤسس اینطور توافق می‌شد که با اعطای وام بعد از یک دوره خواب ۱۲ ماهه، بازپرداخت به این صورت باشد که ۵ درصد از درآمد ماهانه کمپانی، بابت بازپرداخت این وام اختصاص داده شود و سرمایه‌گذار بودجه خود را از این طریق باز کسب کند. سیاست کلی این مدل سرمایه‌گذاری آن است که سازمان‌ها با معرفی یک محصول جدید یا فناوری منحصربفرد، سرمایه‌گذارانی را جذب کنند که چشم به مالکیت کمپانی نداشته باشند و کسب دوباره سرمایه خود را از طریق اختصاص بخشی از درآمدهای حاصل از سود فروش محصولات آن کمپانی بدست آورند.

نمونه دیگر، شرکت‌های سرمایه‌گذاری تحت حمایت AI مانند CircleUp می‌باشند. CircleUp  از الگوریتم‌های اختصاصی برای ارزیابی و شناسایی استارتاپ‌های مد نظر خود استفاده می کند به صورتی که استارتاپ‌ها برای جذب سرمایه باید مدارک و اسناد خاصی مثل اوراق و وام مبتنی بر سرمایه در گردش را ارائه دهد، البته عموما برای شرکت‌هایی که درآمد یک تا ۱۵ میلیون دلاری دارند این اتفاق رخ می‌دهد.

Corl  نمونه دیگری است که از یک بستر هوشمند و هوش مصنوعی برای تأمین مالی مشاغل موجود در اقتصاد دیجیتال و سهم در درآمد آینده آنها استفاده می‌کند. شرایط سرمایه‌گذاری آنها بسیار جالب و خاص است، آنها معتقدند: “۳۰٪ از مشاغل، دارایی و توانایی لازم برای بازپرداخت بدهی و وام را ندارند و ۹۸٪ از آنها حتی برنامه‌ای مدون برای اختصاص بودجه برای بازپرداخت آن را نیز ندارند “. همین مساله منجر به کسری بودجه جهانی ۳ تریلیون دلاری آن شده است. مدلی که آنها استفاده می کنند RBF یا تأمین مالی مبتنی بر درآمد نام دارد که درباره‌ی آن می‌توانید از اینجا بیشتر بخوانید.

آینده در دستان انعطاف پذیران است

به تعبیری می‌توان گفت که ” سرمایه‌گذاری جایگزین ” ( به اصطلاح کلمه) در حال رونق گرفتن است. سال ۲۰۲۰ سال گسترش و رشد بزرگی خواهد بود (البته تا قبل از این شیوع گسترده ویروس کرونا؛ گرچه طبق پیش‌بینی‌ها پس از عبور از این مشکل و یک دوره‌ی گذار اوضاع به حالت قبل باز خواهد گشت). روش ها و مدل های جدید در حال حاضر در اکوسیستم‌های نوپای سرمایه‌گذاری در سراسر جهان در اصطلاحا Run کردن کسب و کارها پیاده سازی شده و به نظر می‌رسد که رابطه‌ی بنیان‌گذار شرکت و سرمایه‌گذار آن به سمت همدلی و همکاری بیشتر حرکت می‌کند.

همانطور که این مدل‌ها همچنان در حال تکامل هستند، نکته مهمی که باید به خاطر بسپاریم این است که مشاغل با روشهای مختلفی اداره می‌شوند. اشتهای هر سازمان برای جذب سرمایه و رسیدن به نقاط اوج متفاوت است، ولی نباید فراموش کرد که هدف غایی در هر کسب و کار، صرفا مال اندوزی نبوده و به ارزش‌های اخلاقی و تعهد به رشد جامعه نیز باید توجه داشت.


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیشنهاد به شما